| Soms vragen ouders welk onderwijssysteem op De Fontein wordt gehanteerd.
Verschillende termen worden daarbij genoemd. In de media duiken nogal eens namen op van bekende, traditionele vernieuwingsscholen, zoals Jenaplan, Montessori, Dalton, Freinet, Vrije School.
Deze scholen richten hun onderwijs in volgens een bepaald pedagogisch en onderwijskundig concept, naar de oorspronkelijke opvattingen van onderwijsvernieuwers uit het begin of het midden van de twintigste eeuw, vandaar het begrip 'traditioneel'. Dat betekent overigens niet, dat deze scholen nu niet meer 'in ontwikkeling' zouden zijn, maar de oorspronkelijke uitgangspunten en doelen blijven richtinggevend voor het hedendaagse onderwijs in deze scholen.
Genoemde onderwijsconcepten komen zowel in het openbaar als in het christelijk (bijzonder) onderwijs voor. Levensbeschouwelijke en maatschappijvisies vormen het uitgangspunt voor een bepaald onderwijsconcept van een school en zijn het 'waarom' van de gemaakte keuzes.
Terug naar het begin: daar noemde ik het begrip onderwijssysteem. Dat is niet hetzelfde als schoolconcept, of schoolidentiteit. De identiteit van een school wordt mede bepaald door het levensbeschouwelijk karakter en door het geheel van normen en waarden van de school.
Lange tijd was op veel christelijke basisscholen het levensbeschouwelijke element bepalend voor de schoolidentiteit. De laatste jaren / decennia is daar op sommige scholen verandering in gekomen. 'Schoolidentiteit' is een dynamisch proces geworden waarbij de schoolidentiteit wordt gevormd door de onderlinge samenhang van het levensbeschouwelijke karakter, de pedagogische doelen en de onderwijskundige opvattingen van de school.
De schoolidentiteit moet daarom worden gecommuniceerd en besproken met allen die bij de school zijn betrokken: kinderen, ouders, leerkrachten.
Het 'bijzonder onderwijs' biedt hiervoor een unieke kans: de vrijheid van onderwijs is m.i. nog even noodzakelijk als vroeger, alleen op een heel andere manier. De maatschappij is voortdurend in beweging en stelt steeds nieuwe vragen aan het onderwijs. De - christelijke - basisschool zal daarop moeten inspelen op een eigenzinnige en herkenbare wijze. Ook in onze school willen we dat proces gaande houden en zonodig nieuwe impulsen geven.
Nog een keer terug naar het begin: wat is dan de 'identiteit' van De Fontein?
A. Op De Fontein willen we christelijk onderwijs geven: dit feit vraagt om voortdurende bezinning hoe dat in praktijk te brengen binnen het levensbeschouwelijk georiënteerde kader.
B. Ons onderwijs is levensbeschouwelijk geïnspireerd en dat heeft consequenties voor de inrichting en de organisatie ervan, opdat de kinderen zo goed mogelijk tot hun recht komen. In de schoolgids staat hierover:
'We blijven in ons onderwijs niet steken bij de vragen:
Wat is het? en Hoe komt het? maar ook gaan we zo mogelijk verder met:
Wat vind ik daarvan? en Wat doe ik eraan?'
C. We kiezen niet voor één bepaald 'onderwijssysteem', maar maken gebruik van elementen uit verschillende onderwijsrichtingen (zie de genoemde voorbeelden) en uit hedendaagse onderwijsvernieuwingen. Deze koppelen we aan de uitgangspunten en de doelstellingen van de school en zo ontstaat, ontwikkelt zich het schoolconcept van De Fontein. Hoe ziet het onderwijsconcept van de De Fontein er dan uit? Ik waag een poging om dat hierna te beschrijven.
De volgende elementen proberen we herkenbaar te maken en zo niet, of te weinig dan mag u ons daar op bevragen..!
Eigenheid
We vinden het belangrijk dat kinderen, zowel individueel als samen, zo goed mogelijk tot hun recht komen op school. Daarom proberen we aandacht te geven aan de 'eigenheid', het 'eigenaardige' van het kind. Ruimte voor eigen inbreng en creativiteit (niet alleen tijdens expressie-activiteiten) vinden we belangrijk. Voorbeelden zijn het schrijven van teksten (zowel expressief als informatief): een element uit het Freinet-onderwijs, dat in het verleden van onze school een belangrijke plaats innam.
Opvoeding en omgang met elkaar
In kringgesprekken leren luisteren en vertellen, het stimuleren van goed gedrag, het respectvol omgaan met de (het) andere en aandacht hebben voor elkaar: allemaal elementen waar wij veel aandacht aan besteden. De bijzondere aandacht voor de sociale en pedagogische situatie (op de meeste scholen in Nederland de laatste jaren een aandachtspunt!) komt voort uit noodzaak, maar de gekozen aanpak op veel scholen bevat delen van het Jenaplanonderwijs.
Wereldverkenning
De Fontein kiest voor thematische wereldverkenning en voor projectonderwijs, waarbij niet alleen een 'zakelijke' benadering van de wereld, maar ook de (eigen) beleving van de werkelijkheid een belangrijke plaats inneemt. Kennis delen en beleven met elkaar. Vieringen, weekopeningen en -sluitingen houden. Allemaal aspecten van de Jenaplanschool.
Vrijheid, zelfstandigheid en samenwerking
Dat zijn drie kernbegrippen uit het Daltononderwijs. We willen de kinderen zelf leren plannen, hun taken zo zelfstandig mogelijk laten uitvoeren en controleren. De eindcontrole blijft natuurlijk bij de leerkracht, maar kinderen moeten ook zelf verantwoordelijkheid dragen voor hun leren. Zelfstandig werken heeft betrekking op individueel én op samenwerken. Bepaalde opdrachten, ook bij rekenen en taal, laten we daarom in tweetallen of in groepjes doen. Het begrip vrijheid moet hierbij niet verkeerd worden opgevat; geen onbeperkte vrijheid, maar vrijheid om te kiezen, zodanig dat het niet koste gaat van de ander en dat kinderen zich verantwoordelijk voelen voor elkaar. Het werken in hoeken, het werken met dag- en weektaken en het keuze- en groepswerk zijn voorbeelden hiervan.
Adaptief onderwijs
Dit is in 'onderwijsland' een veel gehoorde term. Het is geen onderwijssysteem, maar een onderwijsmodel dat flexibel inspeelt op drie psychologische basisbehoeften van kinderen (én van volwassenen!), n.l. de behoefte aan relatie (vertrouwen/interactie: het samen doen), competentie (zelfvertrouwen: ik kan het) en autonomie (zelfvertrouwen: ik kan het zelfstandig, op mijn manier). Ook wij zijn voortdurend bezig de school adaptiever te maken: een voorbeeld is de leerlingenzorg.
Tot slot
Tot zover het (streef-)beeld van het onderwijs op De Fontein. Dat pretendeert niet beter te zijn dan een ander model of systeem, maar wel een goede manier om 'onze' kinderen, in 'onze' situatie zo goed mogelijk tot hun recht te laten komen. Er zijn vele onderwijswegen naar Rome en de school probeert haar weg daarin te vinden, soms die te verleggen en voortdurend te verbeteren: een boeiend,dynamisch proces!
Fokke Dijkstra
|
