Trefwoord

Trefwoord, een godsdienstmethode….

In de bezinning op en tijdens discussies over onderwerpen die te maken hebben met het bestaansrecht van de “christelijke school” wordt nogal eens aangehaald dat ook na “negen uur of half tien ’s ochtends” het christelijke karakter ( of de levensbeschouwelijke identiteit) van de school herkenbaar moet zijn. De levensbeschouwelijke component bepaalt, in samenhang met de pedagogische en de didactische, de zgn. brede identiteit van de school.

Dat neemt niet weg dat het eerste half uur van de schooldag in dit verband belangrijk blijft, want dan komen de Bijbel- en andere verhalen aan de orde. Ze vormen de inspiratie voor het hele schoolgebeuren, inclusief het te geven onderwijs..

Op onze school proberen we Bijbelse waarden inhoud te geven met behulp van de methode ‘Trefwoord’ voor godsdienstige en levensbeschouwelijke vorming. Het lesmateriaal is geschreven voor  protestants-christelijke en katholieke scholen in het primair onderwijs.  Deze methode is niet alleen een ‘bijbelverhalenboek’, maar biedt verschillende mogelijkheden om kind en Bijbel, godsdienst en (school-)leven dichter bij elkaar te brengen.

De methode werkt met ongeveer 14  thema’s per jaargang. Het vertrekpunt voor deze thema’s is het kind en zijn leefwereld. Als leerkracht sluit je dan aan bij wat de kinderen bezig houdt. De thema’s worden op drie niveaus aangereikt: onder-, midden- en bovenbouw. De bijbel- (2 á 3 per week) en de spiegelverhalen hebben betrekking op de thematiek, uitgewerkt in thema’s voor ong. drie weken en in dagthema’s.

De methode bestaat uit katernen met bijbel- en spiegelverhalen, liederen met bijbehorende muziek, spel- en dramavormen, gedichten en gebeden en een kalender met ‘dagplaten’ die het dagthema verduidelijken en posters die hetzelfde doen met het  centrale thema voor ong. drie weken.  Eén van deze posters hangt in de hal (onder de televisie) met het thema daaraan bevestigd. De materialen zijn in elke groep aanwezig.

Trefwoord, de methode concreet………

Als voorbeeld neem ik een weekoverzicht om het bovenstaande te verduidelijken:

 (soms wijkt het onderbouwthema iets af van het bovenbouwthema)

Centrale thema: “Sta je stevig in je schoenen?”      Kleurenposter: Schoenen op een koord

Het bovenstaande voorbeeld is gekozen uit het midden- en bovenbouwprogramma. Deze uitwerking is veel te moeilijk voor de onderbouwgroepen. Voor deze groepen wordt het thema op het eigen niveau uitgewerkt.

Hoe gebruiken we Trefwoord op De Fontein?

We volgen in principe de programmering van de verhalen zoals die is uitgezet over een periode van drie jaren. De leerkracht voegt daar soms een bijbelverhaal aan toe of laat een spiegelverhaal weg.

Tijdens de weekopeningen wordt meestal aandacht besteed aan het centrale (drieweekse) thema en daarna komt het in de groepen terug.

Tijdens de (kring-)gesprekken (meestal) aan het begin van de dag, komen de dagthema’s aan de orde. Dat gebeurt met behulp van de scheurplaten, of een gedicht of een spiegelverhaal.  De spiegelverhalen zijn bedoeld om bepaalde onderwerpen concreet te maken met behulp van situaties uit de leefwereld van de kinderen, gekoppeld aan het centrale thema. Ook de verhalen uit de Bijbel, de gedichten, de liederen en de gebeden zijn hiermee verbonden.

Daarnaast is er bijna elke week een lied voor de onderbouw (vaak gekozen uit bundels als ‘Alles wordt nieuw’) en één voor de bovenbouw uit het ‘Liedboek voor de Kerken’ of ‘Geroepen om te zingen’ . Beide liederen sluiten zo goed mogelijk aan bij de bijbelverhalen van die week. Ook de Trefwoordmethode biedt liederen bij het thema.

Trefwoord en vieringen

Aansluitend bij de thema’s biedt de methode ook uitgewerkte vieringen voor Kerst,  Pasen en Pinksteren.  Hier maken wij ieder jaar gebruik van. Kerst vieren we met de ouders erbij in het kerkgebouw,  Pasen en Pinkesteren alleen met de kinderen in de hal van de school.

 Trefwoord en godsdiensten..

Ook aan andere godsdiensten wordt aandacht besteed met name waar het om de vormkenmerken gaat, dus bepaalde gewoontes, vieringen, vastenperiodes, geschriften, voorwerpen en gebouwen. Het doel hiervan is informatie te geven, maar ook om respect bij te brengen voor mensen met een andere godsdienst of levensovertuiging.

Trefwoord en sociaal-emotionele vorming

De laatste jaren zijn er heel veel lespakketten en methoden ontwikkeld voor de sociaal-emotionele vorming. Lang voordat de huidige ‘nationale’ aandacht voor waarden en normen is ontstaan, werkte men hieraan in het onderwijs. Christelijk onderwijs is ‘waarden bepaald’ en levensbeschouwelijk georiënteerd. Dit is het uitgangspunt bij de begeleiding van kinderen. We willen hun ‘zelfbeeld’ en hun ‘omgang met anderen’ postitief beïnvloeden vanuit christelijke waarden. Waarden als dienstbaarheid, weerbaarheid (‘stevig in je schoenen staan’), veiligheid, eerlijkheid, echtheid, respect passen hierbij. Alle genoemde waarden (en meer) komen aan de orde in de methode Trefwoord. Immers de schoolidentiteit wordt bepaald door de samenhang tussen de levensbeschouwelijke en pedagogische opdracht van de school en deze methode biedt goede mogelijkheden dat concreet te maken.

Doordat we met de hele school dezelfde thema’s behandelen en deze zichtbaar maken in de hal tijdens de weekopeningen en in de groepen, proberen we een basis te scheppen, waar we op terug kunnen vallen in situaties waarin genoemde waarden juist niet in praktijk worden gebracht.

Tot slot……

Voor meer informatie kunt u terecht bij de site van de uitgever van Trefwoord, n.l.

www.sgonet.nl .  

                                                                                                           Fokke Dijkstra, jan. 2010